Zamknij menu
Button
Aktualności

Quantinuum i RIKEN łączą komputer kwantowy z AI. Z SoftBankiem sprawdzą, jak podłączyć go do centrów danych

Maciej BiegajewskiPrzez 8 Mins Read
Japońskie znaki 黎明 (Reimei, czyli „świt”) wykaligrafowane pędzlem czarnym tuszem na białym tle. Pod nimi mniejszy napis „QUANTINUUM REIMEI”.
Komputer kwantowy Reimei w japońskim instytucie RIKEN ma po modernizacji 56 kubitów. Grafika: Quantinuum

Amerykański Quantinuum zakończył modernizację komputera kwantowego Reimei w japońskim instytucie RIKEN. Maszyna ma teraz 56 kubitów zamiast 20, a pierwsze projekty łączą na niej obliczenia kwantowe z AI. Partnerzy podpisali też dwa memoranda: o budowie odpornego na błędy komputera „Made with Japan” oraz – wspólnie z SoftBankiem – o tym, jak podłączyć komputery kwantowe do japońskich centrów danych AI.

Co się zmieniło w Reimei?

Reimei (po japońsku „świt”) pracuje w kampusie RIKEN w Wako pod Tokio od lutego 2025 r. To pierwszy komputer Quantinuum zainstalowany poza USA i na razie jedyny. Kolejny, najnowszej generacji Helios, jest montowany w Singapurze i ma ruszyć wiosną 2027 r.

Na starcie Reimei był systemem H1 z 20 kubitami. W kwietniu Quantinuum dostarczył do RIKEN nowszą generację, H2 (kwoty transakcji nie ujawniono), a teraz zakończył jej instalację. Kubitami są tu pojedyncze jony uwięzione w polu elektromagnetycznym. Jony można przesuwać, więc operację da się wykonać na dowolnej parze spośród 56 kubitów. W wielu konkurencyjnych konstrukcjach kubity „rozmawiają” tylko z sąsiadami, co wymaga dodatkowych kroków i zwiększa ryzyko błędów.

Reimei działa w ramach finansowanego przez japoński rząd projektu JHPC-quantum, który łączy komputery kwantowe z superkomputerami. Współpracuje z Fugaku, flagowym superkomputerem Japonii, oraz z ROQUO, czyli uruchomionym w czerwcu superkomputerem RIKEN z 540 procesorami graficznymi Nvidii. W tym samym projekcie pracuje też nadprzewodnikowy komputer IBM ze 156 kubitami, zainstalowany w Kobe obok Fugaku. Quantinuum nazywa tę platformę najmocniejszą tego typu na świecie, ale to ocena samego producenta.

Jak komputer kwantowy pomaga AI?

Z perspektywy AI najciekawsze są dwa projekty, które ruszyły, zanim Reimei trafił do szerszego grona użytkowników:

  • Materiały: Reimei symuluje zachowanie materiałów magnetycznych tam, gdzie klasyczne metody zawodzą, a ROQUO trenuje model AI na tych danych i na wynikach klasycznych symulacji. Model przewiduje właściwości materiału także w warunkach, których nikt nie zasymulował. W procesie bierze też udział druga sieć neuronowa, która uczy się szacować, jak wyglądałyby wyniki bez zakłóceń, na które komputery kwantowe są wciąż bardzo podatne. Według wstępnych wyników całość trafia lepiej niż AI uczona tylko na klasycznych symulacjach, a nawet dokładniej niż sam komputer kwantowy. Quantinuum nazywa to podejście generatywną kwantową AI (GenQAI). Lepsze zrozumienie magnetyzmu może pomóc m.in. w opracowaniu materiałów do aparatów MRI o bardzo silnym polu i do inteligentnych sieci energetycznych.
  • Cząsteczki: naukowcy RIKEN, Nvidii i Quantinuum badają, jak światło pobudza porfirynę cynku, barwnik spokrewniony z chlorofilem. Fugaku modeluje otoczenie cząsteczki, a na procesorach graficznych ROQUO działa m.in. „ewolucyjny” agent AI od Nvidii, który projektuje obwody kwantowe. Reimei liczy fragment, w którym elektrony oddziałują ze sobą zbyt silnie dla klasycznych metod. Taka wiedza może pomóc np. w projektowaniu wydajniejszych ogniw słonecznych i w poszukiwaniu leków.

W obu przypadkach komputer kwantowy nie zastępuje klasycznego. Wykonuje wąski fragment pracy, którego nie da się rozsądnie policzyć inaczej, a resztę biorą na siebie superkomputery i AI.

Co oznacza „Made with Japan”?

Nowe memorandum RIKEN i Quantinuum ma dwa wątki. Pierwszy to wspólne badania nad wykorzystaniem komputerów kwantowych w programie AI for Science, w którym RIKEN chce za pomocą sztucznej inteligencji przyspieszyć odkrycia naukowe. Drugi to wspólne prace nad komputerem odpornym na błędy (ang. fault-tolerant), prowadzone z japońskimi uczelniami, instytutami i dostawcami podzespołów.

To dziś główny cel całej branży. Obecne komputery kwantowe popełniają tyle błędów, że długie obliczenia tracą sens. Maszyna odporna na błędy wykrywa je i poprawia na bieżąco, bo każdy niezawodny kubit „logiczny” koduje w wielu fizycznych. Dopiero takie komputery mają rozwiązywać problemy o dużej wartości biznesowej, np. w chemii czy farmacji.

Kluczowe jest słowo „with”. Nie chodzi o komputer japoński, tylko budowany z Japonią, który połączy technologię Quantinuum z japońską nauką i przemysłem. Harmonogramu, budżetu ani docelowej liczby kubitów nie podano. Dla porównania: swój uniwersalny komputer odporny na błędy, Apollo, Quantinuum zapowiada na 2029 r.

Japonia nie stawia przy tym na jednego konia. RIKEN rozwija z Fujitsu japońskie komputery nadprzewodnikowe. W 2025 r. partnerzy pokazali maszynę z 256 kubitami, a na ten rok zapowiadali wersję z 1000 kubitów. Współpraca z Quantinuum wpisuje się też w czerwcowe porozumienie USA i Japonii w ramach Genesis Mission, programu administracji Donalda Trumpa, który ma wykorzystać AI do przyspieszenia nauki. Oba kraje chcą przez pięć lat wydać na wspólne badania, m.in. nad technologiami kwantowymi, 1 mld dolarów, o ile pozwolą na to przyszłe budżety.

Jaką rolę odegra SoftBank?

Trzecim graczem jest SoftBank Corp., japoński operator telekomunikacyjny z grupy SoftBank, która z OpenAI współtworzy projekt Stargate. Osobne, trójstronne memorandum dotyczy tego, jak podłączyć komputery kwantowe do centrów danych AI w Japonii. Partnerzy ocenią gotowość infrastruktury i sprawdzą, jak mogłyby działać komercyjne usługi łączące obliczenia kwantowe z AI, dostępne nie tylko dla naukowców.

SoftBank nie wchodzi w temat z marszu. Od 2023 r. współtworzy projekt JHPC-quantum i odpowiada w nim za przełożenie wyników na zastosowania w przemyśle. W styczniu 2025 r. zapowiedział z Quantinuum prace nad modelem biznesowym „kwantowego centrum danych”, w którym zwykłe procesory, GPU i procesory kwantowe pracowałyby razem. Takenori Kobayashi, szef działu badań i rozwoju produktów w SoftBank Corp., mówi wprost, że zadaniem jego firmy jest zamienić osiągnięcia JHPC-quantum w wartość dla przemysłu. Celem ma być „kwantowe centrum danych AI” dla firm z całej Japonii.

Ile Japonia znaczy dla Quantinuum?

Dla Quantinuum RIKEN to nie tylko prestiżowy partner, ale też kluczowy klient. Spółka powstała w 2021 r. z połączenia działu kwantowego Honeywella i brytyjskiego Cambridge Quantum, a w czerwcu zadebiutowała na Nasdaq. W największej jak dotąd ofercie publicznej w branży kwantowej pozyskała 1,68 mld dolarów przy wycenie rzędu kilkunastu miliardów dolarów. Z prospektu emisyjnego wynika, że RIKEN dał jej 60% z 30,9 mln dolarów przychodów w 2025 r. i 63% rok wcześniej. Udział ten mocno się jednak waha: w pierwszym kwartale 2025 r., gdy Reimei zaczynał pracę, wynosił 90%, a rok później – 7%.

W trzecim kwartale 2026 r. przychody Quantinuum wzrosły o 233%, do 9,1 mln dolarów, a strata netto wyniosła 118 mln dolarów. Prognozę przychodów na cały rok spółka podniosła do 31–34 mln dolarów. Inwestorzy płacą więc przede wszystkim za przyszłość, a referencje takie jak RIKEN pomagają ją uwiarygodnić.

Ważne: oba memoranda to deklaracje współpracy, a nie umowy z terminami i budżetami. Quantinuum sam zastrzega w komunikacie, że mogą nie przerodzić się w wiążące umowy, wyniki badań są wstępne, a dalsze prace zależą m.in. od tego, czy japoński rząd utrzyma finansowanie projektu JHPC-quantum.

Co to oznacza w praktyce?

Japoński projekt dobrze pokazuje, dokąd zmierza informatyka kwantowa. Zamiast maszyn, które kiedyś zastąpią klasyczne komputery, powstają platformy, w których procesor kwantowy jest jednym z akceleratorów obok GPU, a pracę dzieli między nie oprogramowanie. Dla firm to dobra wiadomość: z obliczeń kwantowych będą zapewne korzystać jak z usługi, tak jak dziś korzystają z GPU w chmurze.

Zmienia się też ton największych graczy. W styczniu 2025 r. szef Nvidii Jensen Huang studził entuzjazm wobec komputerów kwantowych, szacując, że na naprawdę użyteczne maszyny poczekamy 15–30 lat. Dziś badacze Nvidii pracują z RIKEN i Quantinuum nad obliczeniami hybrydowymi, a GPU Nvidii w ROQUO współpracują z dwoma komputerami kwantowymi. Firma, która dominuje w sprzęcie do AI, chce być także łącznikiem między AI a komputerami kwantowymi.

Dla polskich firm to na razie temat do obserwowania, a nie do budżetu. Pierwsze zastosowania dotyczą chemii, materiałów i energetyki, gdzie jedna trafniejsza symulacja może być warta miliony. Podobna infrastruktura powstaje jednak w Europie. W Poznańskim Centrum Superkomputerowo-Sieciowym pracuje uruchomiony w czerwcu 2025 r. PIAST-Q, pierwszy komputer kwantowy europejskiej sieci EuroHPC. To maszyna z pułapką jonową austriackiej firmy AQT, przeznaczona dla naukowców, firm i instytucji z całej Europy. Ma 20 kubitów, czyli tyle, ile Reimei przed modernizacją.

Najciekawsza lekcja z Japonii dotyczy jednak suwerenności technologicznej. Kraj, który od lat chce się liczyć w AI, nie próbuje budować wszystkiego sam ani nie zdaje się wyłącznie na Amerykanów. Kupuje sprawdzoną technologię, testuje kilka konkurencyjnych rozwiązań naraz i chce, by kolejna generacja powstawała z udziałem krajowych uczelni i dostawców. Europa, która ma własnych producentów, takich jak AQT czy fińska IQM, mogłaby potraktować tę receptę poważnie.

Źródła:

Specjalista marketingu i edukator, który przybliża praktyczne zastosowania sztucznej inteligencji. Na BeAIware pisze i rozmawia o tym, jak świadomie korzystać z AI w pracy i biznesie, oddzielając realne możliwości od marketingowych obietnic. Współtwórca Portu Idei – społeczności skupionej wokół biznesu, technologii i marketingu w Elblągu.

Add A Comment
Leave A Reply