W najnowszym odcinku naszego podcastu rozkładamy na czynniki pierwsze pytanie, które wraca jak bumerang: czy Europa ma realną szansę wybić się w wyścigu AI, czy zostaniemy na stałe montownią cudzych technologii? Punktem wyjścia jest Mistral AI — młoda, dynamiczna firma z Francji, stawiająca na otwarte modele i hostowanie w UE. To nie tylko ładna narracja: to konkretna odpowiedź na dwa bóle europejskich firm — koszty i compliance.

Wbrew publicystycznym skrótom, spór nie toczy się o „kapitał ma narodowość”, tylko o marżowość pracy i kontrolę nad infrastrukturą. Dane i modele to dziś to, czym kiedyś były rurociągi i rafinerie: krwiobieg gospodarki. Jeśli chmury i modele są poza wspólnotą regulacyjną — ryzyko polityczne i koszty transakcyjne rosną, a zyski wypływają. W efekcie spada produktywność i konkurencyjność, co Europa odczuwa od kryzysu 2008.

TL;DR

• Mistral AI wyrasta na najpoważniejszą europejską próbę zbudowania alternatywy wobec amerykańskich i chińskich modeli — z naciskiem na otwartość, koszt-efektywność i hostowanie w UE.
• ASML wchodzi kapitałowo w Mistral: to symboliczny i praktyczny krok ku konsolidacji europejskiego łańcucha wartości AI (od sprzętu i energii po modele).
• Stawką jest suwerenność danych i marżowość europejskiej gospodarki — mniej zależności od polityki i chmur spoza UE, więcej realnej kontroli nad infrastrukturą.
• Krótkoterminowo Europa nie dogoni skali USA/Chin, ale pragmatyczne subsydiowanie jednego czempiona + otwarte modele on-prem mogą zapewnić nam „Airbusa dla AI”.

Maciej Biegajewski
Cześć, siemanko wszystkim, witamy was bardzo serdecznie na kolejnym odcinku naszego podcastu w serwisie naszym blogu BeAIware.pl

Tradycyjnie jest ze mną Adrian, z którym dzisiaj poświęcimy trochę czasu na taki temat, który już bardzo dawno chodził nam po głowie, mam wrażenie, jakby za każdym razem chcieliśmy go poruszyć, ale zawsze było coś takiego, co trochę odsuwało ten temat w czasie, natomiast teraz mam wrażenie, że jest bardzo dobra okazja, ta połowa września. Ponieważ pogadamy trochę o niezależności pod kątem technologii, głównie w ujęciu sztucznej inteligencji oczywiście, o tej niezależności technologicznej Europy czy Unii Europejskiej, no a takim dobrym właśnie sygnałem do tego, żeby o tym porozmawiać są ostatnie wydarzenia związane z Mistralem, prawda Adrian?

Adrian Żebrowski
Tak, bardzo dużo się zmieniło w kontekście chyba największej firmy, która zajmuje się tworzeniem modeli i właściwie trenowaniem tych modeli AI w Europie. Mianowicie zmieniła się troszeczkę struktura inwestorska struktura własnościowa tejże organizacji. No i tutaj oczywiście nic nie dzieje się w próżni, to wszystko jest obudowane pewną taką europejską rzeczywistością technologiczną. Jest to idealny przykład tego, co dzieje się w Europie i co powinno się dziać w Europie na wchodzących latach i dekadach pod kątem technologii. Tak że tutaj niestety duopolizacja europejskiej infrastruktury i nie tylko europejskiej, infrastruktury internetowej, sieciowej i technologicznej postępuje i trzeba się zastanowić, cytując klasyka, jakie mamy karty w tej grze i czy mamy dobre te karty.

Maciej Biegajewski
O tych bieżących zdarzeniach wrócimy sobie na pewno w tym podcaście jeszcze, ale warto jakby wyjść moim zdaniem troszeczkę od korzeni tego, no bo jesteśmy w takiej dosyć nietypowej wydaje mi się dla mojego, dla twojego pokolenia sytuacji, kiedy to Europa musi tak naprawdę konkurować ze Stanami Zjednoczonymi przez wiele lat, Żyliśmy sobie w takiej fajnej, że tak powiem, przyjaźni, może nie tyle przyjaźni co jakiejś kolaboracji, ale ogólnie mam wrażenie, że przez wiele lat było tak, że to co w Stanach Zjednoczonych to i u nas i ogólnie nie musimy się martwić o to, żebyśmy tutaj produkowali coś swojego, wymieszali coś swojego, Co właściwie i kiedy stało się to, że musimy teraz praktycznie myśleć o tym, co my to u siebie możemy wytworzyć. Kiedy był tak naprawdę ten punkt zwrotny w tej całej sytuacji?

Adrian Żebrowski
Wydaje mi się, że punkt zwrotny był w 2008 roku i to jest moment, w którym zarówno jest taki bardzo wymowny wykres, który porównuje produktywność europejskich przedsiębiorstw, jak i tych amerykańskich. I on jest z grubsza podobny przez ostatnie, właściwie ostatnie. Przez 60 lat po wojnie to jest taka, można powiedzieć, równorzędność tych dwóch wskaźników. One zaczynają się bardzo mocno rozjeżdżać w następstwie roku 2008, kiedy to Stany Zjednoczone zaczęły masowo dodrukowywać tego dolara. Pobudziło to niesamowicie amerykański kapitał, kapitalizm finansowy, który zaczął, znalazł właściwie na nowo branżę technologiczną po pęknięciu bańki Big Techów, zaczął ładować ogromne pieniądze w infrastrukturę sieciową i zaczął już przy rozwiniętej odpowiednio technologii hardware’owej, zaczął dofinansowywać przedsiębiorstwa związane z z branżą technologiczną. Jako podparcie tej tezy oczywiście jest chociażby wskaźnik topowych amerykańskich przedsiębiorstw dzisiaj, które to w większości są założone właśnie w latach 90. I później.

Adrian Żebrowski
I analogiczny wskaźnik w Europie, które to przedsiębiorstwa są na drugim końcu bieguna, są bardzo takimi mocno osiadłymi już firmami analogowymi wręcz. Europa miała swoje firmy technologiczne, natomiast one albo poupadały, albo pouciekały z kapitałem do Stanów Zjednoczonych, podpiąć się pod ten trend kapitalizacji.

Maciej Biegajewski
Właśnie, jeżeli tak sięgamy aż do takich czasów, ja bym sięgnął też do czasów nawet odległejszych, ale pamiętajmy, że to w Europie zaczęła się niejako rewolucja urządzeń mobilnych, bo mieliśmy wielkie firmy w postaci Nokii, Ericssona, który również, może nie tyle zanikł, bo Ericsson, zresztą Nokia też próbowała, ale zmienił trochę koncepcję.

Adrian Żebrowski
Siemens też.

Maciej Biegajewski
Siemens, jakby, dokładnie, jakby te firmy, które nadawały gdzieś tam jeszcze dwie dekady, trzy.

Adrian Żebrowski
Dekady temu… Alcatel, też potężna firma, która produkowała telefony, też dziwnie o niej nie słychać.

Maciej Biegajewski
Faktycznie, faktycznie, ten bieg, że tak powiem, to tempo siemny zmieniło na niekorzyść Europy i będziemy o tym sporo mówić, ja myślę, że będziemy, oczywiście nie poruszymy dzisiaj jakby wszystkich tego typu kwestii, bo skupimy się na Mistralu, bo myślę, że to jest taki płomyczek nadziei, który gdzieś tam zaiskrzył i tli się i miejmy nadzieję chyba, że rozbudzi ponownie jakieś ambicje europejskie, ale to też jest ciekawe, bo do tej pory skupialiśmy się i mam wrażenie, że w ogóle tak większość dyskusji, jakby nawet w polskim internecie, skupia się wokół wyścigu między Stanami Zjednoczonymi a Chinami w kontekście sztucznej inteligencji, co jest niejako zrozumiałe, no bo to są jakby obecnie dwa ośrodki, które dysponują największym kapitałem czy największym takim, to co powiedziałem przed chwilą, takimi ambicjami globalnymi, ale czy to nie jest takie zatrważające, że my w Europie, mówię konkretnie o Polsce, ale wydaje mi się, że na zachód odry również tego typu dyskusji nie ma w kontekście europejskich rozwiązań, że my cały czas emocjonujemy się tym, co jest za oceanem i większość z nas w ogóle nie ma świadomości tego, co się dzieje na tym europejskim rynku.

Adrian Żebrowski
To jest bardzo złożona kwestia, którą podnosisz. Ona być może wywiązuje się gdzieś tam, w dużej mierze też jest zależna od dostępu do surowców. Musimy trochę pokopać głębiej, bo wszystko bierze się z hardware’u. To hardware umożliwia rozwój software’u, a nie odwrotnie. I tutaj zdecydowanie fakt, że Europa, chociaż jest sfederalizowanym troszeczkę w pewnych stopniach, w pewnych zakresach związkiem jednak niepodległych państw, musi mierzyć się i rywalizować się ze znacznie sprawniejszymi ustrojami administracyjnymi o zasobach całych kontynentów. I nie tylko, bo Chińczycy przecież mają bardzo mocne wpływy w Afryce i także z tego czerpią frukta, nie mówiąc już o tym, jak trzymają się blisko Rosji. Co w kontekście surowców naturalnych jest bardzo ważne. Więc Europa przede wszystkim po II wojnie światowej, pozwalając na dekolonizację Afryki, sobie odpuściła bardzo dużo surowców naturalnych, a w tamto miejsce weszły firmy i wszedł amerykański kapitał, który to sobie zaskarbił, dzisiaj Chińczycy to robią.

Adrian Żebrowski
Więc Europa przede wszystkim nie ma hardware’u, nie ma zaplecza materiałowego do tego, żeby tworzyć swój hardware. I to jest pierwszy problem. Drugim problemem, który moim zdaniem rysuje się na tle tego wszystkiego, to jest brak usystematyzowanej strategii dofinansowywania tych przedsiębiorstw. Bo jeżeli spojrzysz sobie na Stany Zjednoczone, to gospodarka jest ustawiona wprost pod prosperity tych wielkich koncertów informatycznych i technologicznych. W czym to się objawia u nas? Chociażby w dyskusji o podatku cyfrowym, o którym dyskutuje się od kiedy pamiętam. I nic nie zostało w tej kwestii zrobione, bo Stany Zjednoczone to gdzieś tam lobbystami i takim niedopowiedzeniem, że nie będą zadowolone, blokują.

Adrian Żebrowski
Z kolei po stronie Chin jest ogromna determinacja na szczeblu administracji państwowej i elit administracji państwowej, żeby dofinansowywać te koncerny i chociażby kosztem cen dumpingowych i kosztem jakichś tam strat w przeciągu pięciu, dziesięciu, piętnastu lat uzależniać wschodzące rynki i rynki, na których Chińczycy widzą szansę uzależniać od siebie. Więc tutaj Unia Europejska na pewno jest wybrakowana w kontekście strategii i rozwoju.

Maciej Biegajewski
Zaczęliśmy od takich bardzo dużych słów, takich dosyć słów, z którymi można mieć negatywne skojarzenia, jak uzależnienia się itd. Ale pytanie jest może trochę przewrotne, ale warto je zadać na początek, czy faktycznie Europejczycy powinni się obawiać tej zależności technologicznej, czy może czasem to nie są jakieś populistyczne hasła, które wpadają w przestrzenie i tak naprawdę moglibyśmy zostawić wszystko tak jak jest. Jak według ciebie to wygląda tak naprawdę?

Adrian Żebrowski
Ja myślę, że tutaj chodzi o marżowość naszej pracy i o pewien model rozwoju, który będzie niesamowicie ograniczony, jeżeli nie będziemy zatrzymywać tych pieniędzy, które idą na infrastrukturę u nas. Będziemy uzależnieni od woli Stanów Zjednoczonych i w tym zakresie to będzie jakaś taka przykrywka nasz rozwój gospodarczy. Na pewno. Także tutaj kwestia uzależnienia i mniejszych zarobków, i słabszego poziomu życia w Europie, czy słabszej wydajności gospodarki, patrząc w stronę zachodu, a patrząc w stronę wschodu, no to model kolonizacji wtórnej i jakaś tam wprost już potrzeba zdzierania haraczu od nas, bądź też wpływania nasze wewnętrzne decyzje, także może być czymś, co ta wschodnia siła wykorzysta na pewno.

Maciej Biegajewski
Czyli szukając analogii w historii, tym razem amerykańskiej, sytuacja sprzed wojny secesyjnej, kiedy to zacofane południe niejako musiało znaleźć jakąś drogę zdominowania tej zindustrializowanej północy. Oczywiście tam zakończyło się wojną sensu stricte. My tutaj teraz myślę, że mówimy bardziej o tej wojnie technologicznej, która jest o tyle dobrą sytuacją, że są to zazwyczaj bezkrwawe wydarzenia, a też przynoszące często konkurencyjność i dzisiaj myślę, że dobrym będzie takie skupienie się na Mistral AI, bo jest to firma z rynku europejskiego, jest to francuska firma, o której w pewnych kręgach zaczyna się robić głośno, Chociaż mam wrażenie, że nie jest tak głośno o tej firmie, jak o takich bezpośrednich amerykańskich czy chińskich konkurentach w postaci OpenAI, Anthropic czy też chińskich Baidu, Tencent, DeepSeek itd. No i właśnie, jakbyśmy mogli tak scharakteryzować na szybko naszym słuchaczom Mistral AI, bo to jest naprawdę bardzo dynamicznie rozwijająca się firma.

Adrian Żebrowski
Jasne, Mistra AI to jest organizacja, która zarzeka się przy modelu open source, publikują swoje modele językowe, duże modele językowe, mają swojego OCR-a, który w momencie wypuszczenia, bodajże pół roku temu, był najlepszym tego typu rozwiązaniem na świecie, najskuteczniejszym w przestrzale kilku najbardziej popularnych języków. Co też już jest kamyczkiem w ogródku Adobe, bo Adobe Reader, a w ogóle akcje Adobe strasznie idą na dno skutek właśnie tego, co się dzieje na rynku OCR-ów i rozpoznawania znaków. Mistra.ly jest docelowo rozwiązaniem czysto europejskim i dla każdego Europejczyka ostatnio udostępniał nawet bon na 100 euro w tokenach do wykorzystania na API, także jeżeli ktoś chciałby wypróbować, to chyba jest bardzo dobra okazja do tego. No i oprócz tego te modele są po prostu dobre, w momencie ich wypuszczania one były na poziomie DeepSeeka i były na poziomie Chata GPT-4o, wtedy pamiętam, jeszcze był.

Adrian Żebrowski
Ostatnio nic rewolucyjnego nie wyszło, natomiast trzeba też się widać często, to jest projekt rozwojowy. Co ważne, jest to całkowicie hostowane na europejskich serwerach wewnątrz Unii Europejskiej, także tutaj całkowite bezpieczeństwo danych, jeżeli zdecydujecie się na korzystanie z tego ich komercyjnego związania. Natomiast jako, że to jest open source’owe, to wszystko, co oni publikują, można sobie odpalić na własnym sprzęcie. Poprzez OLAM czy inne tego typu interfejsy pobierające modele z Hugging Face.

Maciej Biegajewski
Właśnie, wspomniałeś o tej efektywności kosztowej. Tego modelu, to też jest jakby informacja, która bardzo często się trafia, jeżeli robi się research, jeżeli się poszukuje informacji na temat Mistral AI. To jest ciekawe, bo my nagrywaliśmy, zdaje się, w maju, czerwcu, nie pamiętam, kiedy był ten punkt przełomowy, ten właśnie odcinek o DeepSeek, który został wypuszczony i który właśnie zrobił bardzo dużo zamieszania na rynku, właśnie przez tą informację, że po bardzo niskich kosztach daje tą efektywność, która jest znana z czatu GPT, czy też innych modeli językowych za oceanu.

Maciej Biegajewski
No i pytanie właśnie, czy to jest główna przewaga konkurencyjna, jeżeli mamy upatrywać coś w kierunku konkurencyjności, no bo wciąż, jak my mówimy tutaj o wyścigu pomiędzy amerykańskimi rozwiązaniami i rozwiązaniami chińskimi, czy jest to jedynie ta efektywność kosztowa, czy jest to również, tak jak wspomniałeś, ten model tych otwartych wag, jeżeli z tego, co dobrze Pamiętam, czy jest coś jeszcze, co wyróżnia tutaj Mistral?

Adrian Żebrowski
Jeżeli chodzi o taką proeuropejską strategię, no to fakt, że to jest nasze rodzime rozwiązanie, powinno być właściwie wszystkim, co powinno wpływać naszą decyzję przy wyborze. Modelu, który będziemy wykorzystywać w naszej pracy czy przy naszych aplikacjach, bo one prezentują dość zbliżony poziom rozumowania. Jest też bardzo duża robota do wykonania przy prompcie, oczywiście do takiego narzędzia, żeby to maksymalnie ustabilizować i żeby to było przewidywalne, to co ten model wypluwa. No Mistral ma także okno kontekstowe w swoich modelach, który jest jak najbardziej konkurencyjny, bo to jest 256 tysięcy tokenów, owsem są modele, które mają tego okna kontekstowego około milion tokenów, natomiast no to są bardzo ekstremalne wykorzystania i myślę, że do takiego codziennego użytku jak najbardziej to nasze europejskie okno kontekstowe będzie się idealnie nadawało. I to jest, myślę, taka nasza europejska perspektywa.

Adrian Żebrowski
Jeżeli chodzi o potencjał na rozwój międzynarodowy Mistrala, to tutaj bez dwóch zdań liczyć się będą koszty, jako że tak naprawdę przepięcie modelu na inny wewnątrz aplikacji jest już dzisiaj rozwiązaniem, które jest oparte o pewne standardy interfejsów, pewne standardy API, no i wynika to gdzieś tam z podmiany dwóch, trzech pól tak naprawdę i już te zapytania wykonują się do innego modelu od zupełnie innego dostawcy. Także tutaj polityka kosztowa będzie miała także bardzo dużo do odegrania. Bardzo dużą rolę do odegrania w kontekście ekspansji na rynki pozaeuropejskie.

Maciej Biegajewski
Mam wrażenie, że Mistral stał się też swego rodzaju takim strategicznym projektem dla Francji. Mam wrażenie, że to jest takie bardzo duże zaangażowanie Emanuela Macrona w to, który bardzo lubi podkreślać, nie wiem, czy to jest po prostu szukanie w tym kryzysowym politycznym czasie dla Macrona, to w nich we współpracy faktycznie za tym idzie. Strategia, ale warto podkreślić, że sama spółka, nie faje na rozwoju, że tak powiem, samej technologii, takiej warstwy, która jest faktycznie użytkowa, ale też ogłasza czy rozpoczyna budowę bardzo dużych, własnych, co warto określić, centrów danych Paryżem, które mają mieć te moce obliczeniowe w wielkości 40 megawatów, a nawet mają dojść do 100 megawatów, więc jakby to naprawdę są potężne rzędy wielkości.

Adrian Żebrowski
Bardzo korzystny kraj sobie wybrali na siedzibę. Francuzi generują bardzo dużo energii z atomu, więc tutaj myślę nie będzie problemu z zasilaniem.

Maciej Biegajewski
Pod kątem energii, dokładnie, to jest coś, co teraz Niemcy z perspektywy czasu, myślę, że wielu z nich może zapłakać wieczorami nad swoimi pomysłami.

Maciej Biegajewski
No właśnie, ale czy to strategiczne podejście myślisz, że przeleje się na całą Europę, bo też wydaje mi się, że trudno w dzisiejszym czasie już mówić o tym, że państwa zwłaszcza w Europie mogą stawiać na niezależne, że tak powiem, projekty technologiczne, Jeszcze o ile mówimy o Francji, to tak jak wspomniałeś, mówimy tutaj o całym zapleczu energetycznym, ale czy właśnie to podejście Francji i, że tak powiem, to dobra wola prezydenta Macrona, który tutaj właśnie wspiera politycznie również ten projekt, czy to przeniesie się na całą Unię Europejską, czy jakby jest taka siła w Unii Europejskiej obecnie, żeby pociągnąć wspólny projekt, czy będziemy jakby świadkami znowu jakiejś takiej konkurencyjności między Francuzami, Niemcami, być może jeszcze jakimś innym krajem, chociaż nie wiem, czy obecnie naszym kontynencie są jeszcze jakby takie jednostki, które mogą udźwignąć tego typu projekty.

Adrian Żebrowski
Myślę, że nie będzie takiej siły, żeby stworzyć wyzwanie dla Mistrala na takim globalnym, można powiedzieć, poziomie dostarczenia modelu, który będzie tak wszechstronny i będzie miał tyle parametrów, ile mają modele Mistrala. To jest niemożliwe do zrobienia, chociażby w kontekście finansowania takiego przedsięwzięcia czy pozyskania hardware’u do wytrenowania takich modeli przez państwo. Przecież Stany Zjednoczone, to bardzo głośna sprawa, chyba sprzed roku, wysłały całą listę dyskredytującą, można powiedzieć pół Europy w zakresie pozyskiwania kart graficznych do trenowania modeli językowych. W ogóle modeli. Także tutaj wydaje mi się, że nie ma szans na konstruktywną rywalizację wewnątrzeuropejską. Być może będą takie pomysły jak np. Nasz Bielik, który jest fantastyczną inicjatywą i jak najbardziej ma swoje miejsce, ma czapki z głów dla autorów i myślę, że taka konkurencja może zaistnieć i każde państwo średniej wielkości w Europie będzie chciało mieć taką autonomiczną technologię w pełni pod swoim władaniem, obszytą jakiegoś rodzaju obywatelem.

Adrian Żebrowski
Co także jest fantastycznym rozwiązaniem. Natomiast jeżeli chodzi o takiego globalnego czempiona, to tutaj w Europie raczej nie widzę siły do tego typu rozgrywki. Co skłania mnie do tego, że powinniśmy to adoptować jako organizacja, jako zrzeszenie państw i zagrać troszeczkę właśnie modelem chińskim, czyli subsydiować i pielęgnować i politycznie spróbować to sprzedać jako docelowe rozwiązanie na zewnątrz, każdym kosztem, bo to i tak się zwróci.

Maciej Biegajewski
Zwłaszcza, że historia Europy, również tej zjednoczonej, zna przykład takich ponadnarodowych projektów, na przykład pierwszy z brzegu Airbus, który również był odpowiedzią lat 60. I 70. Na dominację amerykańską w sektorze technologii awiacyjnej, no i powstały z tego bardzo dobre projekty, które jakby do tej pory zbieramy owoce tego. W kontekście szeroko pojętej takiej sytuacji bezpieczeństwa militarnego również Europy, ale jeżeli właśnie chodzi o tą współpracę międzynarodową, no to nie wypada nie wspomnieć, co myślę, że właśnie był takim sygnałem dla nas, żeby nagrać ten dzisiejszy podcast, o ostatnich inwestycjach, które dokonały się w przypadku Mistrala i może też jakby w skrócie warto przypomnieć, że Mistral to była chyba trzecia runda finansowania z tego, co kojarzę tam, najświeższa. Ciekawe jest to, że dwie pierwsze rundy finansowania były pozyskanie kapitału, głównie amerykańskiego.

Maciej Biegajewski
Co też pokazuje, że dopiero w którymś momencie tej strategii został taki obrany zwrot właśnie w kierunku tej takiej niezależności. No ale właściwie przed tygodniem chyba, o ile się nie mylę, bo 9 września, z tego co kojarzę, została ogłoszona oficjalnie inwestycja również nieprzypadkowej firmy, czyli ASML, holenderskiej firmy ASML, która jest wydaje mi się naszą najsilniejszą kartą, jeżeli chodzi o Europę w stosunku tego wyścigu technologicznego. Nie wiem, czy się ze mną zgodzisz?

Adrian Żebrowski
Oczywiście, od ASNL zależne jest wszystko, co trochę przeczy mojej teorii, że my nie mamy dostępu do Krzemu. Mamy obrabiarki, my mamy, Holendrzy mają, światowej klasy, natomiast bez tego nic nie ruszy, więc to jest taki single point of failure troszeczkę w tym całym procesie powstawania. Układów scalonych.

Maciej Biegajewski
Tak, to jest na pewno bardzo duży krok, bo ta runda finansowania chyba zakończyła się tym dofinansowaniem ponad miliard 300 milionów euro, z tego co kojarzę. Co też jakby jeżeli porównujemy, bo to jest oczywiście atrakcyjna ogromna liczba, z tego co kojarzę, to ASML dzięki tej transakcji zyskał 11% udziału w ogóle w Mistralu, ale też jeżeli zestawimy sobie te wielkości finansowania, na przykład z wielkościami finansowania pokrewnych firm amerykańskich, to też jest kropla w morzu Potrzeb tak naprawdę.

Adrian Żebrowski
Tak, ostatnio OpenAI podpisało umowę z Oracle na dostarczanie GPU na 300 miliardów dolarów. Z tym, że żadna z tych firm nie ma takich pieniędzy, więc nie wiem jak, nie wiem skąd, ale.

Maciej Biegajewski
Domyślam się, że to nic na wodę. To jest też jakby inny odcinek o tym, jak… NVIDIA chyba nawet tyle kart.

Adrian Żebrowski
Nie wyprodukowała za tyle, no ale dobra, niech będzie.

Maciej Biegajewski
Tak, to jest oczywiście konsekwencja tego, w jakiej wirtualnej rzeczywistości w tym momencie żyjemy, ale co tak naprawdę ta transakcja oznacza z punktu widzenia ekonomicznego, technologicznego, ale też takiego Może to będzie za duże słowo, może gdzieś tam na wyrost pójdę, ale też w pewnej manifestacji politycznej właśnie to, że holenderska firma ASML, przypomnijmy, jest to praktycznie monopolista na rytku urządzeń fotolitograficznych, tak?

Adrian Żebrowski
Nie wiem, czy dobrze… Ultraviolet litografii, nie.

Maciej Biegajewski
Wiem, jak to przetłumaczyć.

Adrian Żebrowski
Litografia UV, o tak można to powiedzieć, bardzo dokładne.

Maciej Biegajewski
Tak, bardzo precyzyjnych narzędzi do tego, żeby miniaturyzować, tak naprawdę, półprzewodniki do takich bardzo abstrakcyjnych wręcz wartości nano, mini, mikro, Nanometry, tak, 3 nanometry.

Adrian Żebrowski
To ma najnowszego iPhona, to ma taki procesor w nim już chyba.

Maciej Biegajewski
Trudno sobie wyobrazić, a warto dla kontekstu dodać, że sam ASML też jest jakby w środku tej takiej wojny między Ameryką a Chinami, ponieważ jeszcze pierwsza administracja Donalda Trumpa nałożyła na nich specjalne embarga na to, żeby żeby nie brali udziału w tym eksporcie technologii do Chin, a ostatnio nawet też rząd holenderski zastosował pewne ograniczenia eksportowe, czyli widzimy, że jest to naprawdę bardzo ważny trybik w tym całym mechanizmie. Ale właśnie, co to w szerszym kontekście oznacza w ogóle nie tylko dla Europy, ale dla całego świata?

Adrian Żebrowski
Na pewno jest to statement, na pewno jest to konsolidacja i dywersyfikacja przede wszystkim działalności ASML. No tak jak mówisz, w kontekście napięć na Pacyfiku to jest też, podejrzewam, szukanie jakiejś takiej drugiej nogi do tego, żeby ta działalność przynosiła zyski. Krok w stronę samodzielności, natomiast tak jak już powiedzieliśmy, Taka bezwzględna wartość pieniężna, która się pojawia w kluczomowach, ona jest dość nikła w porównaniu z tym, co dzieje się za oceanem, także tutaj nie nastawiałbym się na jakieś niesamowite i kluczowe przetasowania jeszcze, natomiast to jest bardzo dobry sygnał w stronę zarówno wschodu i zachodu.

Maciej Biegajewski
To jest pytanie, które mam nawet zanotowane dla Ciebie. Myślę, że będziesz bardzo dobrą osobą, żeby przynajmniej częściowo odpowiedzieć na to pytanie. Dlaczego Europa w ogóle obawia się zależności od amerykańskich chmur? Bo bardzo głośnym hasłem jest tutaj duże modele językowe, technologia AI itd., to są takie buzzwordy, które które krążą i które oczywiście są ważne, bo to jest niejako nakładka komercyjna na to wszystko, co się dzieje gdzieś pod spodem, ale no właśnie, pod spodem, tak jak stwierdziłeś, mamy hardware, mamy infrastrukturę, która tak naprawdę jest tym, o czym kiedyś była ropa naftowa czy pola naftowe, o co się walczyło, teraz walczymy właśnie o tą infrastrukturę. Dlaczego ta zależność infrastrukturalna nie jest dla nas dobra?

Adrian Żebrowski
Przede wszystkim nie jest dla nas dobra, ponieważ nie wiemy, co przyjdzie do głowy Stanom Zjednoczonym. Jest taka firma, która się nazywa Palantir i o niej niewiele się mówi, przynajmniej tutaj u nas w Europie, natomiast w Stanach powoli wchodzi nagłówki. To jest firma pana Petera Thiela. Gość jest współzałożycielem Paypala i jest taką integralną częścią Paypal mafii.

Maciej Biegajewski
No i Peter Thiel też, jeżeli pamięć mnie nie myli, to też jest jakby człowiek związany z Facebookiem chyba, nie?

Adrian Żebrowski
Tak mi się wydaje też, tak. On jest związany ze wszystkim, tak mi się wydaje. To jest człowiek, który, który macza palce we wszystkim w branży tech. No i on jest szefem tej firmy Palantir, która to produkuje bardzo zaawansowane i bardzo skomplikowane i bardzo celne oprogramowanie właściwie, bo to chyba taka najogólniejsza nazwa, która oddaje całego ducha tego, co robi firma Palantir. Programowanie do celów wojennych, do celów militarnych, do wykorzystania militarnego. No i tutaj zarówno mówimy o przewidywaniu jakichś tam modeli poszczególnych bitew o modelowaniu zachowania społeczeństw w razie jakichś tam nieplanowanych wydarzeń. Tu chodzi właśnie o to planowanie, a także zbieranie informacji na temat tego społeczeństwa. To nie jest nic nowego, że Stany Zjednoczone planują takie działania.

Adrian Żebrowski
Tak jak w Chinach, na każdym skrzyżowaniu każda kamera identyfikuje przechodniów i obserwuje, i dochodzi do takich sytuacji, że kamery widzą, kiedy samochód na przykład przejedzie na czerwonym i kierowca dostaje mandat po prostu za to, że przejechał na czerwonym, jakiś tam mały, bo mały, ale dostaje automatycznie. Człowiek już jest poza tą pętlą decyzyjną.

Maciej Biegajewski
Ciekawostkę w nawiązaniu do Plantir, jeżeli są tutaj inwestorzy, to ostatnio bardzo popularnym takim instrumentem są oczywiście ETF-y i również od początku tak naprawdę wielkoskalowego konfliktu na Ukrainie rośnie popularność i rośnie wycena również tego ETF-u, w którym są firmy związane z bezpieczeństwem pod kątem NATO. To jest taki bardzo ciekawy ETF i właśnie jeżeli się zagłębimy w to ten procent akcji Palantiru jest bardzo duży. Jest bardzo duży w tym ETF-ie, czyli obok takich firm jak Rheinmetall czy Lockheed czy Douglas.

Adrian Żebrowski
Segment A.

Maciej Biegajewski
Tak, mamy faktycznie te firmy technologiczne, czyli jak widać to, co wspomnieliśmy też na ostatnim podcaście, Intel przez pewne decyzje rządu amerykańskiego, które można powiedzieć w jakimś tam stopniu znacjonalizowały tę firmę i jest to pokazanie, że to jest też firma ważna przede wszystkim nie tylko dla gospodarki amerykańskiej, ale dla sektora militarnego, tak bardzo podobny przykład jest właśnie to, co powiedziałeś z Palantirem.

Adrian Żebrowski
Dokładnie, więc przekazując dane do Stanów Zjednoczonych i polegając w jakimkolwiek stopniu na infrastrukturze czy na umowach handlowych ze Stanami Zjednoczonymi, Tak naprawdę skazujemy się na ich łaskę, to trochę ostro powiedziane, natomiast dopuszczamy ewentualność i możliwość, że te dane przejdą do rąk, które niekoniecznie muszą mieć z nami wspólne interesy i które niekoniecznie muszą chcieć tego, co my. Jest to jawne osłabianie się i poddawanie się woli siły trzeciej. Więc dlatego powinniśmy być bardziej proeuropejscy i nasze dane trzymać w Europie. No i oczywiście nie będę tutaj mówił o takich powodach, nazwijmy to, higieny osobistej, które mają ogromne firmy, mianowicie przesyłanie danych do Stanów Zjednoczonych to kolejna ze zmiennych, które wprowadza się na drodze do protekcji danych osobowych, do zapobiegania wyciekom.

Adrian Żebrowski
Można to zrobić łatwiej i niejednokrotnie taniej, trzymając te dane w Europie przy użyciu dostawców takich chociażby jak OVH, które jest francuskie, czy Hetzner, który ma swoje serwerownie w Niemczech i w Finlandii także. Więc tutaj są bardzo dobre europejskie alternatywy, całkowicie odizolowane od prawodawstwa strony trzeciej.

Maciej Biegajewski
No i warto też tutaj się pochylić nad tym, że sam Mistral, tak jak powiedzieliśmy, jego taki unique selling point, którym się chwalą, jest ta właśnie otwartość. Oczywiście nie całkowita, bo również wiele rzeczy jest tam tylko i wyłącznie do wiadomości firmy, ale jednak pozwala to na większą elastyczność i swobodę tego, żeby uruchamiać sam ten model właśnie w modelu on-premise, gdzie tak naprawdę nie musimy się w ogóle martwić o przetwarzanie danych przez firmę trzecią, czyli wszystko, oczywiście jeżeli stać nas na odpowiednią infrastrukturę, możemy zrobić u siebie.

Adrian Żebrowski
Tak, można to ergapować.

Maciej Biegajewski
Tak, i ja też, o ile dobrze pamiętam, mówiliśmy o tym na jednym z poprzednich odcinków, że to też jest jedna z takich dróg, która może bardzo korzystnie wpłynąć na cały rozwój technologii i sztucznej inteligencji.

Adrian Żebrowski
Tak, to już nawet pójdę o krok dalej. Te najmniejsze właściwie modele Mistrala można odpalić na dobrym laptopie sobie lokalnie, bez burzenia wydajności czy szansy na korzystanie z innych aplikacji. Tak że można polegać na tych modelach lecąc chociażby samolotem. Czy siedząc gdzieś tam w domku w lesie na odludziu i nie trzeba się wcale prosić o dobre połączenie z internetem czy dobry nastrój serwera, a musimy mieć z tyłu głowy fakt, że procesory będą się rozwijać i tych bajtów w pamięci będzie coraz więcej, takie jest prawo czasu. Taka jest funkcja czasu i tutaj musimy planować na lata do przodu i jeżeli rozwiązanie jest otwarte i możemy je otworzyć i odpalić u siebie na komputerze bez polegania na łączności czy na kolejnych zmiennych, które są poza naszym zasięgiem kontroli, no to tutaj zdecydowanie takie otwarte rozwiązania mają przewagę.

Maciej Biegajewski
Tak. Tak jak powiedziałem na początku, ten mistrza to jest firma, która ma zaledwie dwa, za chwilę trzy lata, więc jest to… Swego rodzaju nowość. Jeżeli pomyślimy sobie o konkurentach w stylu np. OpenAI, który oczywiście też jest w miarę świeżą instytucją, ale za którą stoi Microsoft, który jakby nikomu nie trzeba przedstawiać, czy też inne amerykańskie projekty, które naprawdę jakby ten background technologiczny w postaci Googla czy jakichś innych firm jest jakby nie do ocenienia.

Maciej Biegajewski
Tak naprawdę, no to powiedzieliśmy właśnie, że to jest taka płomyk nadziei, który gdzieś tam nam pokazał, że jednak Europa też potrafi zrobić pewne rzeczy dobrze, nawet mimo wszystkich tych regulacji, z którymi ani Amerykanie, ani Chińczycy tak naprawdę jakby nie muszą się mierzyć, bo mówimy tutaj właśnie o jakimś takim podejściu do bezpieczeństwa danych, do prywatności, na pewno Unia Europejska w tym momencie nie jest jakby najłatwiejszym terytorium do tego, żeby stawiać na innowacyjność, czy też jeżeli mówimy już w ogóle o takich twardych danych w postaci na przykład jakiegoś bezpieczeństwa energetycznego, to też jest bardzo duża bariera, ale też mówimy o tych przewagach kapitałowych właśnie, które jest za oceanem i pytanie jest, Czy na horyzoncie w ogóle są jakieś szanse tego, że to się może zmienić u nas, czy jakby jedyną drogą jest to, o czym wspominałeś, to subsydiowanie?

Maciej Biegajewski
No bo ja osobiście nie widzę na razie możliwości jakichś wielkich funduszy inwestycyjnych, takich stricte rodzimych, europejskich, które… Oczywiście mówię tu o tym sektorze prywatnym, jak w przypadku Andersa Chorobica.

Adrian Żebrowski
Wydaje mi się, że struktura kapitału w Europie jest na tyle specyficzna, że te firmy, które są, a właściwie były do teraz naszymi czempionami kontynentalnymi, musiałyby znaleźć się naprawdę na skraju niekonkurencyjności, żeby przełożyć swoje zasoby i aktywa, bo tutaj mówimy o branży automoto w dużej mierze. Która Europą stoi. I tutaj myślę, że musiałoby dojść do poważnego kryzysu konkurencyjności. Chyba taki jest na horyzoncie? I wtedy te pieniądze na pewno się znajdą i ta mobilizacja inwestycyjna także się odnajdzie wśród ich zasobów i możemy się spodziewać jakiegoś takiego pchnięcia w stronę rozwojowych technologii. No bo kto nie ma niczego do stracenia, ten nie zaryzykuje.

Maciej Biegajewski
To prawda. Ten temat rywalizacji między Stanami Zjednoczonymi a Chinami i też powiedzmy na tym drugim planie czy nawet na trzecim jeszcze planie tej próby doskoczenia Unii Europejskiej czy Europy jako Całości jest na pewno bardzo obszerne i też dzisiaj trudno o tym powiedzieć, ale jak myślisz, jaki scenariusz w ogóle nas czeka? Jaki w tym momencie, jakby znając bieżącą sytuację, jest najbardziej prawdopodobny? Czy ministra faktycznie ma szansę stać się takim Airbusem? Czy to będzie kolejna mrzonka, która zostanie w jakiś sposób bardzo mocno ograniczona przez regulacje? Prawne w Europie czy jakieś braki kapitałowe, a może będzie też inny scenariusz tego, że ten Mistral przestanie być europejską firmą, bo też mówiliśmy całkiem niedawno, że było takie bardzo duże zagrożenie ze strony Apple, że to Apple zainwestuje i zrobi taki skok na tę technologię. Jak myślisz, w jakim jesteśmy teraz punkcie?

Adrian Żebrowski
Wydaje mi się, że Mistral będzie takim natywnym europejskim rozwiązaniem i tutaj głównym czynnikiem, który to uwarunkuje, będzie oczywiście wola polityczna, natomiast Europa w obecnej sytuacji jest na skraju stagnacji gospodarczej, o ile nie depresji gospodarczej, a ze stagnacji to już wychodzi i zmierza w stronę czerwonych wskaźników. Więc tutaj będzie presja na jakąś taką zmianę, nazwijmy to, ekonomiczną. Na pewno model gospodarczy, którym Europa stoi, społeczno-ekonomiczny, jest pod dużym naporem i pod dużą presją. To wydaje się być takim game changerem, który wiele rzeczy może uprościć i może być takim portalem do cyfrowej gospodarki, a ciężko też o lepsze państwo i lepsze warunki w Europie niż to, co ma Francja, więc Mistral jest naszą najlepszą szansą i myślę, że koniec końców pójdzie to ramię w ramię z siłami politycznymi w Brukseli, tak odpowiednio obramują i stworzą takie warunki, w których to tylko mistrach będzie w stanie się rozwijać.

Maciej Biegajewski
Myślę, że ta wizja tego serdusza jest stosunkowo pozytywna dla nas, też mówię dla nas pod kątem obecnej sytuacji gospodarczej, czy bezpieczeństwa Polski, żeby wspierać tego typu inicjatywy. Myślę, że to był też bardzo ważny głos, tak jak mówię, warto interesować się też tym, co się dzieje w Europie, myślę, że warto wspierać tego typu inicjatywy, także pod kątem tego Bielika, o którym wspomniałeś, faktycznie skala tej inicjatywy nie jest w ogóle porównywalna z Mistralem, ale sama użyteczność tej technologii w zastosowaniu takim obywatelskim jest bardzo ważna i fajnie, że się dzieją takie rzeczy i myślę, że o Bieliku też wkrótce sobie porozmawiamy trochę. Dłużej, więc myślę, że tutaj warto zakończyć tę naszą dyskusję. Fajnie, że zadział się ten ruch pod kątem inwestycji ASML.

Maciej Biegajewski
Myślę, że to jest dużo lepszy scenariusz, tak jak powiedzieliśmy, niż jeżeli miałoby tutaj dojść do napływał znowu kapitału zza oceanu, który znowu w jakiś sposób by skrzypnił nas łącuchami i ograniczył naszą decyzyjność. No i wypada trzymać kciuki, żeby to była jedna z pierwszych tego typu inicjatyw i żebyśmy podobnie tak jak przed wieloma latami widzieliśmy na przykład projekty samolotu Concorde, który niejako zawstydził wiele nacji, no i żeby pokazać, że również i Europejczycy, i ja mam osobiście nadzieję, że również Polska pokaże, że również w tej innowacyjności się liczy, no bo trzeba powiedzieć, że jednak wiele ważnych osobistości w firmach takich jak OpenAI, Google DeepMind chyba też również są zaangażowani nasi rodacy, więc miejmy nadzieję, że będzie też taki dobry okres, w którym będą pracować nie tylko na europejskich, ale również na polskich rozwiązaniach.

Adrian Żebrowski
Tak jest, ale do tego trzeba kapitału, kapitału i jeszcze raz kapitału, więc tutaj chyba tylko środowisko polityczne może jakoś ma potencjał na drastyczną zmianę na tym odcinku.

Maciej Biegajewski
Trzymamy kciuki i robimy taki bardzo cichy apel, jeżeli tutaj do jakichś decydentów to dotrze, to miejmy nadzieję, że będzie to ważny również głos, który pomoże osiągnąć ten cel. Serdecznie dzięki za wysłuchanie tej naszej dyskusji. Dajcie znać nam w komentarzach, co o tym sądzicie, jakie widzicie scenariusze i także, o czym chcielibyście podyskutować, bo bardzo chętnie również sprawdzimy, co interesuje Was i o czym tak naprawdę warto zabierać dzisiaj głos.